close
تبلیغات در اینترنت
ضرورت تهيه طرحهاي شهري در ساز و كار نظام شهرنشيني
آخرین مطالب

َArc City

ضرورت تهيه طرحهاي شهري در ساز و كار نظام شهرنشيني

ضرورت تهيه طرحهاي شهري در ساز و كار نظام شهرنشيني

ضرورت تهيه طرحهاي شهري نقش طرحهاي شهري در ساز و كار نظام شهرنشيني چيست؟
براي پاسخ به اين سؤال بايد به دو اصطلاح "شكل گيري" و "شكل دهي" شهر توجه شود
: "شكل گيري " شهر هنگامي رخ مي دهد كه يك شهر به صورت ارگانيك و خود بـه خـود تحـت تـأثير عوامـل گونـاگون و عموماً ناآگاهانه و تدريجي به وجود آيد. در اين زمينه، عواملي بريكديگر اثـر مـي گذارنـد و برآينـد تـأثير ايـن عوامـل ـ چـه مستقيم و چه غيرمستقيم ـ شكل شهر و ساختار آن را پديد مـي آورد . ايـن عوامـل عبارتنـد از : عوامـل جغرافيـايي، اقليمـي، اقتصادي، سياسي، نظامي، مذهبي، اجتماعي، فرهنگي و تكنولوژي و ... "شكل دهي " شهر نيز وقتي صورت مي گيرد كه شهر از طريق طرح و برنامه اي از پيش انديشيده شده و آگاهانـه، براسـاس عوامل مؤثر شكل گيرد .
امروزه با پيچيدن شدن مسائل شهري، افزايش فزاينده جمعيت، تنوع و كثرت نيازها و احتياجات، نمي توان شهرها را به حـال خود رها كرد تا خودشان از طريق برآيند عوامل ياد شده در بالا شكل گيرند و به حياتشان ادامه دهند . از ايـن رو، "طرحهـاي شهري" بنيادي ترين ابزار شكل دهي شهرها براساس نظم و برنامه از پيش انديشيده شده محسوب مي شوند . ضرورت تهيه و اجراي طرحهاي شهري مخصوصاً طرحهاي جامع، از نياز محسوس به يك مكـانيزم بـراي ايجـاد تعـادل در امور و ضرورت انضباط فضايي و كالبدي شهرها ناشي مي شود .
به عبارت ديگر، از آنجا كه طي سده اخير، نظامهاي بسته و نيمه بسته فضايي و كالبدي در مجتمـع هـاي زيـستي بـه دليـل توسعه دانش و فن آوريهاي پيچيده صنعتي و ارتباطي، شكسته شده اند و مبادلات و نقـل و انتقـالات، سـرعتي فـوق العـاده گرفته اند و جمعيت روز افزون شده است، نيازها و احتياجات زندگي شهري نيز گسترده تر، متنوع تر و ضروري تر شده اند . بـا در نظر داشتن چنين شرايطي است كه مي گويند رها ساختن شهرها به حال خود، نه ممكن است و نه معقول. زيـرا حاكميـت خودانگيختگي مطلق، به ويژه در شهرهاي بزرگ، آسيبهاي اقتصادي و اجتماعي فراواني را (كه از اغتشاش كالبدي و فـضايي شهر ناشي مي شوند) به جامعه تحميل مي كند
.
اكنون، اگرچه كارشناسان و منتقدان نظام برنامه ريزي شهري در ايران به مكانيزم تهيـه و نظـارت طرحهـاي جـامع شـهري انتقادات بسياري مي كنند، لكن همگي برضرورت وجود طراحي از پيش انديشيده شده و همه جانبه تأكيد دارند . سياستگذاران تهيه طرحهاي جامع شهري از همان ابتدا اين ضرورت را حس كردند و تأكيد نمودند كه پـس از بررسـي جـامع هر شهر، بايد اصول كلي، ضوابط و معيارهاي فضايي، كالبدي و خدماتي شهر تعيين شـود تـا ضـمن بـه وجـود آمـدن نظـام كالبدي هر شهر، منافع عمومي نيز حفظ شود.
به طور كلي، ضرورت تهيه طرحهاي شهري همانند ضرورتهاي اقتصادي، اجتماعي و اقتضايي است . در ضرورتهاي اقتـصادي مفاهيمي چون "بهره وري بهينه از زمين " و "كارايي مطلوب خدمات" از نظر فضايي و كالبـدي، و در ضـرورتهاي اجتمـاعي نيز مفاهيمي چون "عدالت"، "تعادل توزيع خدمات "، "حفظ منافع عمومي " و "جلوگيري از تعدي و تعرض افراد بـه عرصـه ها و فضاهاي عمومي و خصوصي ديگران" مطرح مي شود . تهيه و اجراي طرحهاي شهري ـ به طور اعم ـ و طرحهاي جامع ـ به طور اخص ـ مقتضاي شرايط پيچيده تر، توسـعه يافتـه تر و گسترده تر زندگي در شهرهاي معاصـر و همچنـين تنـوع نيازهـا و احتياجـات ناشـي از آن اسـت . از ايـن رو اسـتفاده از طرحهاي شهري به عنوان ابزار تنظيم كننده محيط كالبدي ضروري است. دلايل اين ضرورت در كتـاب "شـهرهاي ايـران و طرحهاي جامع" چنين بيان شده است :
الف: گسترش شهرها تحت تأثير عواملي چون مكانيزه شدن كشاورزي، توسعه صـنعت و نيـاز بـه خـدمات متنـوع و متـشكل جوامع متمركز انساني در آينده نيز ادامه خواهد داشت . با قبول رشد سـاليانه شهرنـشيني بـه ميـزان 4 درصـد بـراي جمعيـت شهرنشين در ايران به چندين برابر مقدار موجود خواهد رسيد، يعني در طـول چنـد سـال، تأسيـسات و تجهيـزات لازم بـراي زندگي جمعيت شهرنشين جديد ـ علاوه بر رفع نيازهاي موجود ـ بايد تأمين شود
.
ب: چند و چون سرمايه گذاري در خـدمات شـهري بـراي جمعيـت شهرنـشين آينـده در طرحهـا و برنامـه هـاي بـي شـمار سكتورال(بخشي) مطرح خواهد بود و اين برنامه ها ناگريز بايد از مجراي طرحهاي شـهري هماهنـگ شـوند و فقـط از ايـن طريق مي توان بين نيازهاي جوامع شهري و منابع بالقوه، روابط منطقي و توجيه كننـده برقـرار نمـود در. نبـود ايـن طرحهـا مسائل و مشكلات پيچيده اي كه شهرها امروزه با آن مواجه هستند به علت پراكندگي و ناهماهنگي برنامه ها و پروژه هـاي بخشي افزايش خواهد يافت. اهم اين مشكلات عبارت خواهند بود از:
1ـ رشد شهرها : رشد سريع شهرها موجب عدم تعادل بين توزيـع خـدمات و سـرمايه گـذ اريها در سـطح ملـي خواهـد شـد و روستاها بتدريج قدرت خود را به نفع شهرها از دست خواهند داد و به همين نسبت بخش كشاورزي نيـروي انـساني و منـابع حياتي خود نظير زمين و آب خود را در خدمت بخش خدمات مي گذارد و جمعيت كـشور بتـدريج از حالـت توليـد كننـده بـه صورت مصرف كننده در مي آيد.
2ـ مسأله زمين : احتياج به زمين در شهرها موجب تغيير در كاربرد زمينهاي كشاورزي مي گردد، از طرف ديگر افزايش احتيـاج به زمين ارزش اين كالاي ضروري را به قدري بالا مي برد كه امكان دسترسي به آن را از قـدرت گروههـاي متوسـط و كـم درآمد خارج مي كند و بايد توجه داش ت كه اين گروهها اكثريت عظيم جمعيت شهرنشين آينـده را تـشكيل داده و احتيـاج بـه مسكن در اين دو گروه قسمت اعظم بافت مسكوني شهرها را در برخواهد گرفت .
3ـ مسأله انرژي : در موضوع انرژي دو مسأله اساسي مطرح است. اول نفت كالايي است كه بتدريج كمياب خواهد شد و نبايـد از آن به صورت مستقيم و به روال امروز استفاده كـرد . دوم: تكنولـوژي امـروز اسـتفاده از سـاير منـابع انـرژي ماننـد انـرژي خورشيدي را ممكن ساخته است و اگر در آينده استفاده از اين نوع منابع به لحاظ اقتصادي قابل توجيه شود، مصرف آن جنبه عام خواهد يافت . بنابراين مسأله تنظيم كالبدي شهري در رابطه با استفاده از انواع ديگر انرژي مطرح مـي گـردد . چگـونگي انتظام كالبدي، روابط بين اجزاي آن، ضوابطي كه در ساختن بناها به كـار مـي رود و نحـوه حمـل و نقـل و ارتباطـات همـه برنحوه و مقدار استفاده از انرژي و هزينه آن اثر مي گذارد . اين، مسائلي را نيز در ارتباط با طرح شهري مطـرح مـي كنـد . بـه عبارت ديگر تجديد نظر در نحوه استفاده از انرژي و كميت آن در شهرها كه مصرف كنندگان عمده آن خواهنـد بـود، بـدون وجود طرحهايي كه بر اين اساس تنظيم شده باشند غيرممكن است.

منبع : کتاب سبز شهرداریها

مطالب مشابه

ارسال نظر برای این مطلب

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی